توجه به گیاهان دارویی گامی برای توسعه اقتصادی فارس

فارس به لحاظ ویژگی های اقلیمی و تنوع آب و هوایی از مناطق مهم رویش گیاهان دارویی است. بیش از 10 میلیون هکتار از اراضی مرتعی و جنگلی فارس ، به هزارو 700گونه گیاهی اختصاص دارد.از این تعداد 300 گونه به صورت سنتی و صنعتی ، مصرف دارویی دارند. شیرین بیان، پیاز گل نرگس، باریجه، جاشیر، بابونه ، آویشن، سدر، زعفران ، کتیرا، آنغوزه، بارهنگ، حنا، برگ زیتون، برگ نعناع، کندرکوهی، وشاء، زیره سیاه، خارشترو مورد از جمله این محصولات هستند .مورد از جمله گیاهانی است که برگهای آن به صورت عصاره و پودر درصنایع، تولیدات دارویی و آرایشی- بهداشتی، به ویژه در ترکیبات مواد شوینده استفاده می شود. از ابتدای امسال تا کنون 200تن مورد از مورد زارهای جهرم، شیراز، فیروزآباد، استهبان، فسا، رستم وممسنی برداشت شده است. خرد رییس جهاد کشاورزی استان فارس می گوید: توسعه کشت و صنعتی شدن گیاهان دارویی درحفظ گونه های مختلف این محصولات نقش به سزایی دارد. به طور مثال برای توسعه کشت آنغوزه و باریجه اقدامات اساسی صورت گرفته و در250 هکتار از اراضی کشاورزی فارس این گیاهان کشت می شود. مدیر کل منابع طبیعی و آبخیز داری استان فارس هم می گوید: اگر چه فارس از مناطق مهم تولید گیاهان دارویی کشور است به علت نبود کارخانه و صنایع فرآوری، این محصولات به صورت خام از استان خارج و پس از فرآوری با قیمت بالابه استان وارد می شود.خانم سیاحی مدیر کل گمرکات فارس هم می گوید: سالانه بیش از 40 هزار تن انواع گیاه دارویی به ارزش 25 میلیون دلار به کشورهای آلمان، کویت، قطر، بحرین و عربستان صادرمی شود. پارسال بیش از هزار و100تن گیاه دارویی به ارزش بیش از پنج و نیم میلیون دلار از استان فارس صادر شد.انواع ادویه ، شیرین بیان، حنا ، سدر، برگ زیتون، برگ نعناع، کندرکوهی، زعفران، آویشن ، آنغوزه تلخ و شیرین و صمغ های گیاهی از جمله اقلام گیاهان دارویی صادراتی فارس است. مصطفوی رییس اداره بهره برداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان فارس می گوید :در صورت امکان فرآوری گیاهان دارویی، تحول مهمی در اقتصاد این استان ایجاد می شود. اما برخی مشکلات ، بیش از 30گونه ازگیاهان دارویی در استان فارس مانند آویشن شیرازی و باریجه را با خطرکاهش و حتی انقراض روبرو کرده است. صادقی کارشناس مسئول گیاهان دارویی مدیریت امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی فارس علت این مشکل را خشکسالی و عوامل انسانی از قبیل برداشت های بی رویه ، تغییر کاربری اراضی و چرای بی رویه می داند. شیرین بیان هم از جمله محصولاتی است که در چند سال اخیر با خطر جدی روبرو شده است.مدیر بهره برداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیز داری فارس می گوید : افزایش برداشت شیرین بیان، سوء استفاده قاچاقچیان و خشکسالی های متوالی ، این گیاه دارویی را با کاهش شدید تولید مواجه کرده است. سلیمانی کارشناس ارشد اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری فارس می گوید: خشکسالی های چند سال اخیر باعت شد امسال برداشت شیرین بیان ممنوع اعلام شود. وی می افزاید: ممنوع شدن حمل و نقل شیرین بیان به پلیس راه مرزی در مبادی ورودی و خروجی استان هم ابلاغ شده است تا از قاچاق این گیاه با ارزش جلوگیری شود. سلیمانی می گوید : به تازگی پلیس راه نی ریز کامیونی را که حامل مقدار زیادی شیرین بیان بود و قرار بود این محموله را از بم به کرمان حمل کند درمبادی وروی به فارس متوقف و محموله آن را ضبط کردند. درحالی که کمبود کارخانه ها و صنایع فناوری گیاهان دارویی از مشکلات عمده در استان فارس محسوب می شود. کارشناس ارشد اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان فارس نکته جالبی را در خصوص شیرین بیان مطرح می کند. سلیمانی می گوید: تعداد کارخانه ها و صنایع فرآوری شیرین بیان در استان فارس بالاتر از پتانسیل موجود است تا حدی که استانهای مجاور، شیرین بیان خود را برای فرآوری به کارخانه های استان فارس ارسال می کنند.اما رییس اداره بهره برداری منابع طبیعی وآبخیزداری استان فارس معتقد است. کارخانه های تولید شیرین بیان به علت کمبود تامین مواد اولیه با مشکلات زیادی مواجه شده اند. مصطفوی تصریح می کند: سودآوری های کلان و توجه روز افزون به تجارت ریشه شیرین بیان مشکلات عمده ای به وجود آورده است. زیرا برخی از سرمایه داران بدون مطالعه و توجه به کمبود مواد اولیه درصدد تاسیس کارخانه جدید برآمده اند که این خود بر مشکلات تولید افزوده است. به گفته او اگر بستر مناسبی برای تهیه مواد اولیه این کارخانه ها فراهم شود شیرین بیان می تواند نقش مهمی در توسعه اقتصادی استان ایفا کند. صادقی کارشناس مسئول گیاهان دارویی مدیریت امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی فارس هم تولید و صادرات گیاهان دارویی را در رشد اقتصادی استان فارس بسیار موثر می داند و می گوید: با توجه به ظرفیت بالای این استان درپرورش گیاهان دارویی می توان با ایجاد مزارع تولید گیاهان دارویی و حمایت از کشاورزان در اهلی کردن این گیاهان به توسعه اقتصادی استان کمک کرد. بردبار مدیرکل منابع طبیعی و آبخیز داری استان فارس هم می گوید: در تحقیقاتی که برای اهلی کردن گیاهان دارویی در استان صورت گرفته ، کلکسیونی از گیاهان دارویی با بیش از 40 گونه تهیه شده است.با توجه به ارز آور بودن گیاهان دارویی ونقش آن در توسعه اقتصادی، توجه بیش از پیش به تحقیق و پژوهش، توسعه کشت گیاهان دارویی، ایجاد بانک ژن گونه های در حال انقراض برای تولید انبوه این گیاهان و تقویت صنعت فرآوری و صادرات آن به کشورهای متقاضی از دیگر راهکارهای کارشناسان برای حمایت و توسعه گیاهان دارویی است (واحد مرکزی خبر،11شهریور1392).