به گزارش خبرگزاری فارس از قزوین، عرصه‌های کشاورزی، آب، خاک، گیاهان زراعی و دارویی و علف‌های هرز بخشی از محیط زیست پیرامون ما را تشکیل می‌دهد و با توجه به ضرورت امر تغذیه و تأثیری که این عوامل بر آن دارند، می‌توان گفت که تهدید سلامت هر یک از مؤلفه‌های یاد شده زیست‌محیطی، تهدید سلامت انسان‌ها را در یک نسل و تمام نسل‌های بعدی آن‌ها به دنبال دارد.به همین دلیل و به واسطه اینکه مسائل موجود در محیط پیرامون ما چرخه‌وار فعالیت می‌کنند، ایجاد اختلال در کار یک بخش، منجر به خلل در تمام بخش‌های دیگر محیط زیست می‌شود که این موضوع اهمیت توجه به مباحث زیستی در حوزه زراعت و تولید مواد غذایی را دوچندان می‌کند.به این منظور در هفته محیط زیست با یک عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین که در زمینه اکوفیزیولوژی گیاهان زراعی و دارویی و نیز مبارزه با علف‌های هرز فعالیت و تدریس کرده، به گفت‌وگو پرداختیم.سیدمحسن حسینی در جریان این گفت‌وگو به پرسش‌های ما پاسخ می‌دهد.

*وضعیت زیست‌محیطی استان قزوین را از در حوزه تخصصی خود چگونه ارزیابی می‌کنید؟

موقعیت جغرافیایی قزوین از نظر اقلیم، شهر صنعتی البرز و سایر شهرک‌های صنعتی و اقماری نظیر سیمان آبیک و نیروگاه شهید رجایی وضعیت بغرنجی در قزوین ایجاد کرده و این عوامل آلایندگی هوا، خاک و آب را موجب می‌شوند که البته وضعیت موجود به طور اسفباری روز به روز به سمت بحران پیش می‌رود.سطح آب‌های زیرزمینی به طور وحشتناکی افت کرده و هرکسی که توانسته، چاه آب غیر مجاز حفر کرده است.همچنین به دلیل کمبود آب چند سالی است که از پلاستیک برای حفظ رطوبت در مزارع استفاده می‌شود که خود آلایندگی خاک را به دنبال دارد.سموم مختلف و کودهای شیمیایی هم که در مزارع و باغ‌ها استفاده می‌شود، پیامد بسیار خطرناکی در سلامت مردم و محیط زیست دارد.

* تهدیدهای موجود در این حوزه در استان قزوین کدامند؟

تنوع زیستی استان شامل مجموعه گونه‌های درختی، درختچه‌ای، پوشش گیاهی و مجموعه حیات وحش به عنوان یک فرصت است که همین فرصت‌ها با ایجاد خطراتی که متوجه آن‌هاست، از جمله تخریب بیش از حدی که ما در دامنه کوهستان‌ها داریم و این تخریب‌ها آب و خاک و حیات را به شدت در معرض آسیب قرار داده، به عنوان تهدیدهای جدی مطرح است.اینکه بالاترین میزان فرسایش خاک جهان در کشور ما اتفاق می‌افتد یا دست کم می‌توان گفت ایران در رده‌های بالایی از میزان فرسایش خاک قرار دارد، موجب شده تا گونه‌های گیاهی ما و به دنبال آن حیات وحش به سرعت در معرض انقراض قرار گیرند.البته ایران در زمینه آلودگی هوا یا آلودگی آب و نیز آلودگی خاک نیز در رده‌های بعدی قرار دارد.آلودگی هوا، ریزگردها، قاچاق حیوانات، آتش‌سوزی جنگل‌ها و آتش زدن بقایای گیاهان در مزارع مشکلات موجود هستند که ضمن دیده شدن، به خوبی حس می‌شوند؛ اما بر هم خوردن تنوع زیستی به راحتی احساس نمی‌شود یا اهمیت آن هنوز برای افراد واضح نیست.چرای بی‌رویه در مراتع استان و تبدیل اراضی یا تغییر کاربری آن نیز از جمله تهدیدات عمده زیست محیطی به شمار می‌رود.

* استان قزوین در زمینه محیط زیست از چه فرصت‌هایی بهره‌مند است؟

از فرصت‌های استان ما موقعیت جغرافیایی استان در کشور به عنوان شاهراه است که هر پیشرفتی را مسافران به چشم می‌بینند یا می‌توان با توزیع موارد آموزشی در آگاهی‌بخشی مردم کل کشور از آن بهره جست.در زمینه آگاهی‌بخشی به جامعه نیز دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه استان می‌توانند نقش مهمی ایفا کنند؛ چرا که توجیه مردم از نظر علمی و مذهبی در زمینه حفظ محیط زیست و منابع طبیعی و نیز تذکر خطرات دنیوی و عقاب آخرتی برای صدمه به آن‌ها زمینه‌ساز بهبود حفاظت از محیط زیست است.امکان تولید ورمی کمپوست و کودهای آلی در استان وجود دارد که می‌تواند جایگزین کود شیمیایی شود و البته این امر نیازمند حمایت و ترویج است.در همین زمینه دامپروری‌های موجود در استان می‌توانند ضایعات خود را به روش مناسب علمی به عنوان کود دامی کاملاً پوسیده در اختیار مزارع و باغ‌ها قرار دهند.زباله شهری روستایی و شهری نیز هرچند تهدید محسوب می‌شود اما این امکان وجود دارد که با سرمایه‌گذاری مناسب، به دور از شعار و با یک برنامه عملیاتی تفکیک از مبدأ، با بازیافت مناسب، از آن استفاده بهینه به عمل آورد.

*به عنوان یک کارشناس علمی و عملی در این حوزه، راهکارهای پیشنهادی شما برای استفاده بهتر از این فرصت‌ها و ظرفیت‌ها چیست؟

آگاه‌سازی عمومی به معنای واقعی کلمه که نتیجه آن ایجاد فرهنگ زیست‌محیطی و ایجاد حساسیت در مردم است و در این صورت مردم خود به خود مسئولانشان را بازخواست می‌کنند.هر موردی که به بهبود سلامت محیط زیست کمک کند، تنوع زیستی را افزایش دهد یا حداقل موجب حفظ حالت موجود شود، به عنوان یک امر معروف تلقی می‌شود و برعکس این‌ها امری منکر است.در واقع امر به معروف و نهی از منکر می‌تواند در زمینه محیط زیست هم ترویج و اجرایی شود. مدیران لایق و علاقه‌مند در مسئولیت‌ها قرار گیرند. سیاسی‌کاری نیز همان گونه که در موضوعات علمی، پژوهشی و اجتماعی خطرناک و فاجعه‌آفرین است، در مورد مسائل  زیست محیطی هم سم بسیار مهلکی محسوب می‌شود.

*برای رفع تهدیدها در شرایط حال حاضر چه پیشنهادی دارید؟

اطلاع‌رسانی و آگاه کردن مردم در خصوص اهمیت محیط زیست، مزایای حفظ و بهبود آن و خطرات ناشی از تخریب و بی توجهی به محیط زیست از طریق صدا و سیما و رسانه‌های مجازی و مکتوب یکی از این پیشنهادهاست.برنامه‌های کوه‌پیمایی و کویرپیمایی همراه با آموزش و شناسایی محیط زیست و اکوسیستم‌ها و نیز نقش آن‌ها در زندگی مردم ضمن برگزاری کارگاه‌های مفید در محل منابع طبیعی و تشویق مردم به خصوص جوانان از طریق انجام مسابقات ویژه بخش دیگری از این پیشنهادها را تشکیل می‌دهد.مطلوبست مسابقات فرهنگی در زمینه محیط زیست ترتیب داده و جوایز ویژه‌ای برای جذب مخاطبان در صدا و سیما و رسانه‌ها در نظر گرفته شود. ضمن اینکه تمهیدات لازم برای آموزش از پیش دبستانی، دبستان و دبیرستان تا دانشگاه در زمینه محیط زیست و اهمیت آن صورت گیرد.برخورد قانونی با افراد سودجو که با تخریب محیط زیست، چرای بی‌رویه دام‌ها یا آلوده‌سازی محیط در به هم خوردن مجموعه‌های زیستی نقش مخربی ایفا می‌کنند نیز باید به شکل ویژه در دستور کار قرار داشته باشد و خطرات استفاده از سموم، عدم رعایت مقادیر توصیه شده و کاربرد نامناسب آن‌ها و در شرایط آب و هوایی نامساعد به کشاورزان گوشزد شود.

*برنامه‌های پیشنهادی برای بهبود شرایط و رفع تهدیدها در بلندمدت کدامند؟

تدوین قوانین دقیق و حافظ منابع طبیعی و محیط زیست و همچنین اصلاح قوانین موجود که احیاناً اجرای آن‌ها معضلاتی را به دنبال دارد یا در عمل با اشکالات عدیده‌ای رو به رو هستند، از جمله این تهدیدهاست.باید مدیران زبده، کارکشته و به دور از فعالیت‌های جناحی در رأس امور قرار گیرند و اگر در حال انجام وظیفه هستند، حمایت و پشتیبانی شوند.علاوه بر این در دروس مدارس پایه‌های مختلف و نیز دوره‌های دانشگاهی مواد درسی مربوط به مسائل زیست‌محیطی باید گنجانده شود و در کنار تمام موارد یاد شده، تعریف و اجرای دقیق استانداردهای مناسب برای هر مقوله محیط زیستی در دستور کار قرار گیرد.

*با توجه به دانشگاهی بودن استان قزوین از یک سو و شرایط خاص زیست‌محیطی آن از سوی دیگر، چطور می‌توان از ظرفیت دانشگاهی قزوین برای استفاده بهینه از فرصت‌ها و رفع تهدیدهای حوزه محیط زیست استان بهره گرفت؟

مطلوبست کارگاه‌های آموزشی برای دانشجویان برگزار و ضمن برگزاری اردوهایی در طبیعت از این اردوها به عنوان عاملی برای اطلاع‌رسانی به دیگران بهره‌گیری شود.همچنین می‌توان با تربیت دانشجویان در رشته‌های مرتبط، کارشناسان مجرب و توانمندی به جامعه تحویل داد و با انجام پژوهش‌های مناسب راه حل مشکلات زیست‌محیطی و حفظ و بقای گونه‌های گیاهی و جانوری را به جامعه معرفی کرد.

*در صورتی که مطلب ناگفته‌ای باقی مانده، بفرمایید.

گفته شده که «منابع طبیعی میراث گذشتگان است»؛ اما باید گفت «منابع طبیعی امانتی از گذشتگان است و ما وظیفه داریم به آیندگان برسانیم»؛ چرا که میراث، قابل بهره‌گیری به نحو دلخواه است؛ اما از امانت فقط در موارد بسیار ضروری و آن هم در حد کم شاید بتوان استفاده کرد (فارس نیوز،20خرداد1393).